Przedstawiamy archiwum jednego z mniej znanych rozdziałów polskiej historii okresu II Wojny światowej - Samodzielnej Ekspozytury Wywiadowczej „Estezet” Oddziału II Sztabu Naczelnego Wodza. Powstanie ekspozytury o nazwie "Estezet" w Nowym Jorku uzgodnione zostało w sierpniu 1941 r. kiedy to podpisana została również wstępna umowa na temat współpracy wywiadowczej pomiędzy służbami polskimi i amerykańskimi. Placówka działała pod przykrywką w Konsulacie Generalnym RP w Nowym Jorku.

Losy tej kolekcji archiwalnej są bardzo tajemnicze. Akta placówki "Estezet" zostały zabezpieczone przez jej pracownika majora Mariana Chodackiego. W 1945 roku, po cofnięciu uznania Rządowi RP na emigracji mjr. Chodacki przekazał kolekcję siostrom zakonnym ze zgromadzenia The Holy Family of Nazareth w Filadelfii. Mjr. Chodacki był znaną postacią w świecie Polonii nowojorskiej, a w latach 1949 - 51 był dyrektorem Instytutu Piłsudskiego. Prawdopodobnie wtedy postanowił, że uratowane przez niego archiwalia powinny kiedyś stać się własnością Instytutu. 16 grudnia 1949 napisał  "W wypadku mej śmierci przekazuję Instytutowi J. Piłsudskiego w New Yorku akta i dokumenty znajdujące się pod moją opieką, częściowo jako depozyty, częściowo uratowane w marcu 1945 roku w przewidywaniu rozwoju wypadków".

Major Chodacki obmyślił skomplikowany system wydobycia archiwaliów od sióstr zakonnych. Potrzebne było hasło słowne, adres i poświadczenie odbioru. Te elementy zostały przekazane na osobnych kartkach różnym osobom, które w wypadku śmierci Chodackiego miały je przekazać władzom Instytutu. Wszystkie archiwalia trafiły do Instytutu w 1959, wiele lat przed śmiercią Chodackiego, która nastąpiła 26 czerwca 1975 roku. Wtedy właśnie okazało się, że wola Chodackiego została spełniona wcześniej co poświadczyła siostra Mary Rose, Przeorysza The Holy Family of Nazareth.

Samodzielna Ekspozytura Wywiadowcza “Estezet” swoim zasięgiem obejmowała: Stany Zjednoczone, Kanadę, Brazylię, Argentynę, Chile, Paragwaj, Urugwaj, a także Peru oraz Boliwię, i posiadała placówki w innych miastach Sanów Zjednoczonych jak również w wymienionych krajach. Głównymi zadaniami placówki były: obserwacja sytuacji wojskowej i politycznej krajów obu Ameryk, stanu i rozwoju Polonii, agitacji i penetracji komunizmu ze specjalnym uwzględnieniem jego stosunku do Stanów Zjednoczonych i Kanady oraz spraw polskich, a także stanu, rozwoju i postawy towarzystw ukraińskich oraz analiza prasy mniejszościowej (polskiej, niemieckiej, ukraińskiej, czeskiej, słowackiej, litewskiej i żydowskiej).

Najciekawszą jej część stanowią materiały organizacyjne, które przedstawiają organizację sieci placówek wywiadowczych na świecie ze szczególnym uwzględnieniem Ameryki Północnej i Południowej, i tę część udostępniamy dziś online. Dużą część kolekcji stanowią materiały współpracy z amerykańskim FBI oraz Foregin Economic Administration oraz z Anglikami. Dla badacza interesujące mogą być także materiały będące dziennikiem działań i obserwacji amerykańskiej rzeczywistości przez nowojorską placówkę w latach 1944-1945. Dalsze części kolekcji będą udostępniane online w miarę możliwości. Całe archiwum jest dostępne dla badaczy na miejscu w Instytucie.

Archiwum zostało zdigitalizowane dzięki pomocy Instytutu Pamięci Narodowej, którego archiwiści pracowali w Instytucie Piłsudskiego oraz w IPN. Kolekcja została zeskanowana w Nowym Jorku a opracowywana jest w Warszawie. Jesteśmy szczególnie wdzięczni Andrzejowi Pieczunce z IPN za pomoc w organizacji pracy i nadzór nad jej wykonywaniem.

Zapraszamy do odwiedzenia! Prosimy również wszystkich korzystających o wypełnianie Ankiety użytkownika. Dane z ankiety pozwolą nam na lepsze spełnianie oczekiwań naszych gości Internetowych.

{plusone}

70_lat_Instytutu4 lipca 2013 r. Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce będzie obchodził rocznicę 70 lat swojej działalności. Z tej okazji planowanych jest wiele ciekawych spotkań i uroczystości. Przedstawiciele Instytutu będą uczestniczyli w konferencjach naukowych organizowanych przez Polish American Historical Association w Buffalo (15-16 maja 2013) i przez Polski Instytut Naukowy w Waszyngtonie (14-15 czerwca 2013). Pierwszy wykład z tej serii został zaprezentowany 10 marca br. przez dr Iwonę Korgę w Polskim Uniwersytecie Ludowym w Filadaelfii.

Kulminacyjne obchody odbędą się w czerwcu 2013 r. na Zamku Królewskim w Warszawie i w siedzibie Stowarzyszenia Wspólnota Polska w Warszawie. Jesienią 2013 r. uroczystości jubileuszowe będą miały miejsce w Nowym Jorku.

Zachęcamy do śledzenia kalendarza Instytutu.

{plusone}

PUL

10 marca 2013 r. na zaproszenie Polskiego Uniwersytetu Ludowego w Filadelfii z odczytem pt. "Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce  - 70 lat działalności dla Polski i Polonii" gościła dr Iwona Korga. Na odczyt do Polskiego Domu przy Academy Road przybyła ponad 50 osobowa widownia, która z dużym zainteresowaniem wysłuchała prezentacji i zadawała interesujące pytania dotyczące Instytutu i historii Polski.

Wśród gości były: Deborah Majka, konsul honorowy RP w Filadelfii i Theresa Romanowski z Kongresu Polonii Amerykańskiej.

Instytut składa podziękowania dr Januszowi Romańskiemu i dr Małgorzacie Romańskiej za przygotowanie spotkania.

Archiwum Ukraińskiej Misji Wojskowej w Polsce z okresu lat 1919-1932 zostało w całości udostepnione online. Ukraińska Misja Wojskowa w Polsce została utworzona w 1919 r. w Warszawie celem koordynowania wysiłku wojennego Ukraińskiej Republiki Ludowej w sojuszu z Rzeczpospolitą. Archiwum zawiera między innymi rozkazy Ukraińskiej Misji Wojskowej, korespondencję Szefa Misji gen. Wiktora Zielińskiego, dokumentację Sekcji Wojskowej i Komisji Likwidacyjnej Misji, akta Sekcji pierwszej Sztabu Ministerstwa Spraw Wojskowych Ukraińskiej Republiki Ludowej, komunikaty informacyjne Oddziału drugiego Sztabu Głównego i Ministerstwa Spraw Wewnętrznych.

Archiwum zostało zdigitalizowane i udostepnione dzieki pomocy Instytutu Pamięci Narodowej, którego archiwiści pracowali w Instytucie Piłsudskiego oraz w IPN. Kolekcja została zeskanowana w Nowym Jorku i opisana całkowicie w Warszawie. Jesteśmy szczególnie wdzięczni Andrzejowi Pieczunce z IPN za pomoc w organizacji pracy i nadzór nad jej wykonaniem. Prace na zespołem prowadzili wolontariusze Instytutu i pracownicy IPN: Krzysztof Koczyński, Elżbieta Kosakowska, Barbara Lech, Andrzej Pieczunko, Dorota Lewsza, Krzysztof Orłowski, Stanisław Pelc, Jacek Słoma i Magdalena Waśniewska.

Zapraszamy do odwiedzenia! Prosimy również wszystkich korzystających o wypełnianie Ankiety użytkownika. Dane z ankiety pozwolą nam na lepsze spełnianie oczekiwań naszych gości Internetowych.

Today we have made available online the complete Archive of Józef Piłsudski in the Institute Archives (with exception of two folders in German, which will be added later). Enjoy!

At the same time we would like to apologize for recent difficulties in accessing the scanned documents, related to the system upgrade. All online documents should be available now.

We would also like to ask all researchers accessing our archives online to fill out a short User Questionnaire, which will help us fulfill your expectations as users.

W październiku 2012 została podpisana umowa o współpracy pomiędzy Instytutem Józefa Piłsudskiego w Ameryce  i Polską Fundacja Kulturalną w Clark, NJ. Umowa obejmuje współpracę obu instytucji w różnych przedsięwzięciach, a szczególnie w tworzeniu wspólnego katalogu zasobów bibliotecznych. W ten sposób PFK dołączyła do IJP i PIASA w tworzeniu jednego, zunifikowanego katalogu polskich bibliotek w Metropolii Nowojorskiej. Biblioteka im. Josepha Marjanczyka, zawiera ponad 15 000 książek w językach polskim i angielskim, ktore będa dostępne na miejscu i do wypożyczania. Praca nad katalogowaniem tej kolekcji jest już w toku.

PARTNERZY
mkidn
bn
senat
ndap
msz
dn
psfcu
nyc