hathitrust-28010 czerwca 2014 r. Sąd Apelacyjny Drugiego Okręgu (południowy Nowy Jork) wydał wyrok, przychylając się do argumentów HathiTrust i odrzucając apel kilku organizacji autorskich, w tym m.in. amerykańskego Authors Guild i szwedzkiego Sveriges Författarförbund. W podsumowaniu wyroku czytamy:

“...utrzymujemy, że doktryna “dozwolonego użytku” pozwala pozwanym na stworzenie bazy danych umożliwiającej przeszukiwanie pełnotekstowe dzieł objętych prawami autorskimi i na dostarczenie tych dzieł w formatach dostępnych dla osób niepełnosprawnych.”

Dlaczego ten wyrok ma duże znaczenie dla archiwów i bibliotek? W prawodawstwie USA, w odróżnieniu np. od polskiego, doktryna “dozwolonego użytku” jest zdefiniowana w prawie autorskim w postaci dość ogólnych reguł. Powoduje to, że konkretne przypadki są decydowane przez sądy, ale także pozwala na uwzględnienie nowych rozwiązań technicznych.

W 2004 kilka uniwersytetów w USA zgodziło się, aby Google zeskanowało ich kolekcje książek. W 2008 trzynaście uniwersytetów ufundowało organizację o nazwie HathiTrust w celu zarządzania powstającą w ten sposób wspólną biblioteką cyfrową. Obecnie HathiTrust ma 80 członków instytucjonalnych i ponad 10 milionów zdigitalizowanych dzieł, opublikowanych poprzez wieki, w wielu językach i obejmujących wszystkie wyobrażalne tematy. HathiTrust, wraz Internet Archive, Project Gutenberg i innymi projektami digitalizacji jest organizacją partnerską dającą szeroki dostęp do dóbr kultury człowieka.

Wyrok Sądu apelacyjnego jednoznacznie odrzuca teorię, według której digitalizacja książek w celu stworzenia bazy danych jest naruszeniem praw autorskich, przynajmniej w USA. Jakkolwiek droga apelacji nie została jeszcze wyczerpana, wyrok ten ma bardzo duże znaczenie dla wszystkich, którzy digitalizują zbiory kultury. Jest przed nami jeszcze daleka droga do rozsądnego ulepszenia praw autorskich - patrz np. blog o tygodniu praw autorskich, ale ten wyrok jest krzepiącym precedensem.

Czytaj więcej

Marek Zieliński, 15 czerwca 2014

Może Cię też zainteresować

Rola wikipedii w cztereach typach bibliotekPanel "Rola wikipedii w cztereach typach bibliotek". Wiki-konferencja USA 2014. Foto Piotr Puchalski

W dniach 30 maja do 1 czerwca 2014 odbyła się w w New York Law School na Manhattanie konferencja “Wikiconference USA 2014”. Konferencja zgromadziła wikipedystów z USA, którzy przedstawiali i dyskutowali gorące obecnie tematy dotyczące Wikipedii a także jej siostrzanych organizacji skupionych w Wikimedia Foundation. Oprócz problemów technicznych, szkoleń i dnia poświęconego nieformalnemu spotkaniu  (“Unconference”), wiele sesji poświęconych było tematom, które bliskie są instytucjom GLAM i organizacjom edukacyjnym, takim jak wykorzystanie Wikipedii w kursach akademickich, prawa autorskie, wikiprojekty i inne formy współpracy. Poniżej kilka refleksji z sesji w którch braliśmy udział, dzieląc się uczestnictwem w równoległych sesjach.

Dzień pierwszy konferencji zaowocował wieloma pomysłami na rozwój projektu GLAM Instytutu Piłsudskiego. Podczas sesji, na której cztery różne instytucje przedstawiały swój sposób na wykorzystanie Wikipedii, Natalie Milbrodt z Queens Library podzieliła się innowacyjnym pomysłem na "Edytaton". "Edytaton" to zebranie osób zainteresowanych daną dziedziną, podczas którego, na podstawie dokumentów danej instytucji, osoby te piszą artykuły do Wikipedii, nauczywszy się najpierw podstaw edytowania.

Nasz obecny wikipedysta, Piotr Puchalski, przeprowadza się pod koniec lipca tego roku do Madison, Wisconsin w celu kontynuowania studiów historycznych na tamtejszym Uniwersytecie. W związku z tym poszukujemy wolontariusza Wikpedystę Rezydenta (WiR), który mógłby rozpocząć pracę od sierpnia 2014 roku. Wikipedysta będzie kontynuował pracę rozpoczętą przez Piotra; korzystając ze źródeł, na miejscu w Instytucie będzie rozszerzać zasięg Wikipedii w zakresie historii, pisząc nowe artykuły na tematy związane z Instytutem i ulepszając istniejące, a takze pomagać będzie w organizacji  imprez, spotkań itp. dla przyszłych Wikipedystów.

Wikipedysta powinien być zainteresowany historią Polski i/lub Polonii. Znajomość języka polskiego i umiejętność pracy z Wikipedią są pożądane, ale nie konieczne. Z pomocą Piotra (do jego wyjazdu) i nowojorskiego oddziału Wikipedii (Wikimedia NYC) przeszkolimy kandydata w technikach edytorskich Wikipedii.

WikiProjekt Instytutu Piłsudskiego zawiera informacje o zadaniach rezydenta, spis proponowanych tematów i listę dotychczasowych osiągnięć. Zapraszamy wszystkich zainteresowanych historią do włączenia się do projektu również zdalnie. Wiele źródeł jest dostępnych w bibliotekach, wystarczy uważnie poszukać. Jest wiele zadań, takich jak ulepszanie struktury danych (infoboksy, linki itp.), do których nie jest potrzebna wizyta w bibliotece.

Jak wspomnieliśmy, Instytut rozpoczął aktywne poczynania w celu zapewnienia sobie długoterminowej stabilności, jednocześnie poszukując nowego stałego lokalu. Spodziewamy się, że nowa, tętniąca życiem przestrzeń będzie lepiej służyć misji Instytutu i rosnącej społeczności jego członków.

Rozszerzenie grona sympatyków

Kampania na rzecz Przyszłości zapewni prosperowanie programów Instytutu w kolejnych latach działalności. Aby osiągnąć ten cel, Instytut stara się rozszerzyć sieć przyjaciół i przedstawić swoje projekty/serwisy nowym osobom, przedsiębiorstwom i fundacjom. W ostatnim okresie Zespół Kampanii zidentyfikował ponad 90 przedsiębiorstw i fundacji, które mają udziały biznesowe i programowe, zarówno w USA, jak i w Polsce. Wysłaliśmy do nich listy w celu nawiązania dialogu, z myślą o pozyskaniu pomocy finansowej dla Instytutu. Zespół Kampanii kontynuuje akcję informacyjną i pracuje nad podtrzymywaniem kontaktów z tymi organizacjami.

Prosimy o pomoc w Kampanii na Rzecz Przyszłości   

  • poprzez donację finansową albo przez przedstawienie Instytutu firmie, fundacji czy innemu ofiarodawcy, którzy mógliby wesprzeć Instytut.
  • przez zorganizowanie Spotkania informacyjnego w swoim biurze lub domu dla grupy osób zainteresowanych Instytutem, w którym weźmie udział przedstawiciel Instytutu, opowie o Kampanii na Rzecz Przyszłości i dostarczy materiały.
  • prosimy o zostanie wolontariuszem poprzez przyłaczenie się do Komitetu Wspierającego Kampanii. Członkowie komitetu wspierają działania Zespołu Kampanii; pomagają w wysyłkach pocztowych, przedstawianiu Instytytutu potencjalnym zwolennikom i pomagają w marketingowej Kampanii w grupie swoich znajomych.       

Jeśli mają Państwo pytania dotyczące Kampanii, proszę skontaktować się z Instytutem telefonicznie lub przez e-mail. Instytut jest organizacją non-profit, wpłaty można dokonać osobiściem, czekiem lub na stronie internetowej.

Dziękujemy wszystkim za życzliwe zaangażowanie na rzecz naszej Kampanii.

linked-data280Fragment diagramu Linked Data z portalu LinkedData.org

Linked Data jest stosunkowo nowym zjawiskiem w sieci WWW, ideą dostępu do danych strukturalnych. Co to są dane strukturalne? WWW jest uniwersalnym nośnikiem informacji czytelnej dla człowieka - wszystkie strony internetowe, artykuły, aplikacje dają nam informacje, które możemy odczytać i zinterpretować, na przykład pytanie: "kiedy przyjedzie następny tramwaj?” i odpowiedź; “za 10 minut". Takie pytanie i odpowiedź nie są jednak łatwe do odczytania przez komputery, które potrzebują informacji w ścisłej strukturze: (“Numer przystanku: 4398, linia tramwajowa: 11, odległość od przystanku: 0.8 km, itp.)

Informacja jest zwykle zapisana w bazach danych, które po wielu latach udoskonalania są bardzo wydajne w przechowywaniu i wyszukiwaniu danych, ale fatalne w wymianie informacji. Każda baza danych zawiera wiele kolumn, nazywanych raczej dowolnie i tylko lokalny system komputerowy umie z niej wyciągnąć dane. Nowy koncept, Linked Data, przybywa tutaj z pomocą. Schemat metadanych Linked Data, o nazwie  RDF (Resource Description Framework, struktura opisu zasobów), wymaga, aby dane nie były prezentowane w trudnych do odcyfrowania tabelach, ale w prostych zdaniach, składający się z podmiotu, orzeczenia i dopełnienia. Zamiast wymyślonych nazw kolumn używamy nazw standardowych, a zamiast nazwy podmiotu używamy jego identyfikator URI (Universal Resource Identifier, uniwersalny identyfikator zasobu). Przykładowo, trywialna dla człowieka informacja o tytule tego blogu (przecież możemy przeczytać go powyżej, prawda?) zamienia się w zdanie albo “trójkę” w slangu RDF [1) www.pilsudski.org/portal/pl/nowosci/blog/484, 2)  dc:title, 3) "Linked Data cz. 2: gdzie są dane?"]. Pierwsza część to adres URI jednoznacznie wskazujący na ten artykuł, druga to "tytuł” w konkretnym standardzie metadanych (Dublin Core), a trzecia część to tekst tytułu.

Więcej o szczegółach Linked Data i RDF znajdziecie w pierwszym artykule z tej serii,: "Wstęp do Linked Data", i nie będę ich tu powtarzać. W tym blogu chciałbym skupić się na konkretnych źródłach danych dostępnych obecnie na stronach WWW, nad tym jak je znaleźć i co one zawierają. W procesie digitalizacji archiwów często poszukujemy odnośnika do nazw, miejsc, organizacji lub zdarzeń, który byłby stabilny i dostępny. Jeśli pojawia się nazwisko, np. Karol Anders, czy możemy znaleźć źródło, które będzie jednoznacznie wskazywać na rekord tej osoby? Z oczywistych powodów będziemy omawiać tylko te źródła danych, które są publicznie dostępne. Link, który opublikujemy na stronie internetowej, otwartej dla każdego czytelnika, nie może prowadzić do zasobu, który nie jest dostępny dla tego czytelnika. Będziemy analizować nie wszystkie Linked Data, a otwarte Linked Open Data. Ilustracja powyżej pokazuje mały fragment ogromnej sieci Linked Open Data, poniżej kilka wybranych  źródeł z wyszczególnieniem tych użytecznych dla archiwisty i bibliotekarza.

PARTNERZY
mkidn
bn
senat
ndap
msz
dn
psfcu
nyc