Instytut ma nowego Wikipedystę - Rezydenta, którym został Piotr Puchalski, nasz wolontariusz, student historii i europeistyki, autor książki “Relikwie”. Piotr jest odpowiedzialny za WikiProjekt GLAM Instytutu, dodawanie informacji do artykułow w Wikipedii, organizację pracy członków projektu i inne działania związane z obecnościa Instytutu i wieddzy w nim zgromadzonej w Wikipedii. Naszą konsultantką w sprawach Wikipedii jest wikipedystka z Metropolitan Library Council, Dorothy Howard.

Układ partnerski z Wikimedia Commons, dzięki pomocy doświadczonego wikipedysty i administratora Wikimedia Commons Jarka Tuszyńskiego zaowocował wzbogaceniem Wikipedii w ponad 500 dokumentów z kolekcji Józefa Pilsudskiego, które są używane w rosnącej liczbie artykułów.

Zapraszamy wszystkich zainteresowanych historią do włączenia się do projektu, na miejscu w Nowym Jorku lub zdalnie.

GLAM_logo_transparent GLAM to akronim (skrótowiec) od  “Galleries, Libraries, Archives and Museums”. Po polsku zapewne byłby GMAB, gdyby taki skrót był używany. Nie ma ciała ani organizacji o nazwie GLAM, skrót ten odnosi sie do agregacji instytucji które maja coś ze sobą wspólnego: są repozytoriami dziedzictwa kulturowego człowieka.

Istnieją instytucje, które zrzeszają muzea, archiwa, biblioteki itp. albo udzielają im wsparcia finansowego czy logistycznego, np.  Institute of Museum and Library Services (ILMS) w Waszyngtonie, Museums, Libraries and Archives Council w Wielkiej Brytanii czy Norwegian Archive, Library and Museum Authority. Te instytucje nie roszczą sobie jednak przynależności do GLAM ani nie używają tego skrótu.

Czym więc jest GLAM? Jest to idea, zgodnie z którą instytucje których zadaniem jest gromadzenie i udostępnianie dóbr kultury zyskają na szerokim udostępnieniu tych dóbr. Najlepiej ilustrują ideę GLAM dwie inicjatywy, OpenGLAM i GLAM-Wiki.

Pod koniec roku 2013  dotarła do nas niespodziewana wiadomość. Dowiedzieliśmy się, że budynek, w którym Instytut Piłsudskiego w Ameryce ma swoją siedzibę od dwudziestu lat, jest przeznaczony na sprzedaż. Jego właściciel, Związek Narodowy Polski, przez 20 lat wynajmował Instytutowi lokal po niewygórowanej cenie. Obecnie czeka nas  znalezienie nowego lokalu i przeprowadzka. Bierzemy pod uwagę zarówno wynajęcie, jak i kupno lokalu. Zwracamy się z prośbą do każdego, kto docenia znaczenie Instytutu dla Polaków w Stanach Zjednoczonych,  w Polsce i na świecie, o pomoc w znalezieniu odpowiedniej siedziby w rejonie Nowego Jorku oraz wsparcie finansowe z tym związane.

Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce świętował  w ubiegłym roku 70-lecie powstania. Jest to nie tylko instytucja o długiej historii, o ogromnych zasługach dla Polaków za granicą i w kraju, w której prowadzi się badania naukowe i popularyzuje historię i kulturę Polski. To jest również miejsce, do którego wracają wszyscy, którzy chociaż raz zawitali w progach Instytutu, miejsce w którym czuje sie atmosferę polskości, która przyciąga ludzi z całego świata, gdzie można obcować z obrazami, pamiątkami, książkami i archiwami. Instytut wypełnia swoją misję poprzez zbieranie, utrzymywanie i udostępnianie dokumentów o ogromnym znaczeniu historycznym, a także książek, fotografii, map, obrazów znanych polskich artystów. Każdego roku ze zbiorów Instytutu korzystają naukowcy ze Stanów Zjednoczonych i Europy. Dokonywane są kwerendy naukowe, badacze wykorzystują materiały fotograficzne w przygotowywanych publikacjach, a reżyserzy w filmach dokumentalnych. Instytut posiada ponad 1.5 miliona stron unikalnych dokumentów dotyczących historii Polski od 1863 roku do chwili obecnej. Wśród wielu zadań Instytutu, jako priorytetowe traktujemy digitalizację zasobów archiwalnych, która chroni je przed zniszczeniem i przed zapomnieniem.

W ostatnich latach Instytut organizuje 25 programów rocznie. Są to konferencje popularno–naukowe, spotkania z autorami książek, zajęcia edukacyjne dla młodzieży, comiesięczne spotkania filmowe, promocje ważnych książek historycznych oraz nadawanie nagród zasłużonym osobom na uroczystych galach.

Kapitał i dochody Instytutu pochodzą z darów, donacji, składek członkowskich oraz skromnego kapitału zakładowego. Instytut otrzymuje także dary z zapisów testamentowych i tzw. matching gifts pochodzących ze wspólnych donacji sponsorów i dużych amerykańskich korporacji.

Od 2001 r. Instytut korzysta z pomocy polskich instytucji rządowych. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego funduje staże zawodowe dla polskich archiwistów i bibliotekarzy, którzy pomagają w opracowywaniu zbiorów Instytutu. Od 2010 r. w projekcie digitalizacji bierze udział Instytut Pamięci Narodowej. W latach 2005-2011 Senat RP wspierał programy otwarte dla publiczności, konferencje, gale nagród i programy edukacyjne oraz digitalizację zbiorów. Od 2012 r. opiekę nad Polonią przejęło Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP, wspierając  projekty Instytutu. Całkowita pomoc finansowa z Polski wynosi około $10 000 do $30 000 rocznie.

Wszystkie fundusze potrzebne na wynajem lokalu, utrzymanie, bieżącą działalność biura, pensje (niepełne dwa etaty) i ubezpieczenie Instytut musi zapewnić sobie sam. Instytut opiera się głównie na pracy wolontariuszy.

Jesteśmy pewni, że możemy liczyć na pomoc organizacji polskich i polonijnych oraz osób przyjaznych Instytutowi. Ogłaszamy zbiórkę funduszy na nową siedzibę Instytutu. Każda wpłata przybliży nas do celu posiadania nowego lokalu i kontynuowania naszej misji. Liczymy też na pomoc w znalezieniu odpowiedniego miejsca na siedzibę dla tak ważnej dla Polonii i Polski  instytucji jaką jest Instytut Piłsudskiego w Ameryce.

Zarząd Instytut Piłsudskiego

Wpłaty można dokonać:

  • czekiem wystawionym na Pilsudski Institute of America
  • online na stronie Instytutu
  • w Polsce – Bank PKO SA, konto NRB 7712401066 1111 0000 0022 0987

Artykuł ukazał się w Nowym Dzienniku, 1-2 lutego 2014

copyright-square-1

Niedawno (w tygodniu 13-18 stycznia 2014) Electronic Frontier Foundation (EFF) zorganizowała “Tydzień praw autorskich”,  aby przypomnieć nam, jak złożony jest to problem oraz co możemy  i powinniśmy zrobić w sprawie praw autorskich. Dla każdego z sześciu tematów (po jednym na dzień), uczestniczące instytucje wniosły swój wkład w postaci blogów, artykułów i innych inicjatyw. Jest to fascynująca lektura, z którą warto się zapoznać. Poniżej krótkie omówienie zilustrowane cytatami z wybranych tekstów:

Przejrzystość

Po publicznym oburzeniu nad ACTA i SOPA, Kongres USA próbuje ponownie zachować nowy projekt ustawy w tajemnicy. Tym razem jest to TPP, które, jeślii wejdzie w życie, może ukryć nowe reguły dotyczące praw autorskich w tajnych negocjacjach traktatowych. Jak i poprzednio, ustawodawca obawia się publicznej konsultacji, rozmawiając tylko z przedstawicielami przemysłu.

“Przeciek w postaci rozdziału "Własność Intelektualna" umowy o Partnerstwie Trans-Pacific (TPP) potwierdził nasze najgorsze obawy: Wielcy producenci medialni próbują przepchać ekstremalne przepisy dotyczące praw autorskich w tajnych transakcjach handlowych, które wprowadziłyby drastyczne  ograniczenia w Internecie. Podczas gdy Hollywood miał łatwy dostęp do przeglądania i mógł komentować projekty tekstów - więc mógł wprowadzić przepisy, które zechce - nasi prawodawcy zostały w większości pominięci”. - EFF

Budowanie i obrona solidnej domeny publicznej

Organizacje, takie jak Internet Archive, Creative Commons, Library Copyright Alliance, American Library Association i inne wyrażają swoje obawy co do ostatnich prób objęcia  prawem autorskim samej legislacji (odpowiednika “dziennika ustaw”)  i innych prób ograniczenia dostępu do zasobów domeny publicznej.

"Aby rozstrzygnięcie tego, co jest w domenie publicznej zrobić łatwiejszym Open Knowledge Foundation pracuje nad tworzeniem kalkulatorów domeny publicznej  - narzędzi, które pozwalają określić stan praw autorskich dzieła (w domenie publicznej, czy też nie)". - Open Knowledge Foundation

Otwarty dostęp

To co jest publiczne powinno być publicznie dostępne. Postęp wiedzy i kultury zależy od swobodnego udostępniania prac i danych naukowych. W 2013 r. Biały Dom wydał dyrektywę stwierdzającą, że wszystkie badania finansowane ze środków publicznych powinny być publicznie dostępne w repozytoriach. Jak jest to realizowane ? Co możemy zrobić, aby zwrócić społeczeństwu wiedzę społeczną?

"Krótko mówiąc, mamy badania finansowane przez podatników, za które wydawca nie płaci nic, ale dostaje pełne prawa autorskie, a następnie sprzedaje czasopisma z powrotem instytucjom akademickim w subskrypcji często dobrze ponad 100,000 dolarów rocznie. Jeszcze bardziej obraźliwe w tym wszystkim jest to, że prawa autorskie nigdy nie były powodem tego, że prowadzono badania naukowe". - TechDirt

Co kupiłeś jest Twoją własnością

Ta prosta reguła pozwala zrobić wszystko, co chcesz z książką lub płytą CD którą kupiłeś (oprócz jej kopiowania). Możesz dać ją znajomemu, pożyczyć (także w bibliotece), sprzedać. Reguła ta jest prawem w USA ale nie w wielu krajach europejskich. A co z zakupionym oprogramowaniem lub e-bookiem kupionym na Amazon? Czy naprawdę został kupiony? Czy masz takie same prawa jak w w przypadku książki?

"...Czytający książki w Nook są licencjobiorcami, nie nabywcami, są stronami jakiejś umowy licencyjnej.  Umowy takie usuwają transakcje z obszaru praw autorskich i przenoszą w obszar kontraktów.  Jest to ponury krajobraz często pozbawiający użytkowników ciężko wywalczonych praw w ramach ograniczeń wyłączności w prawie autorskim. " - American Library Association

Prawo dozwolonego użytku

Wiele można dokonać z materiałem, który jest chroniony prawem autorskim. Bez prawa dozwolonego użytku nie można było by nawet wspomnieć o książce.  Google nie mogłoby dostarczyć streszczenia wiadomości. Tworzenie zrzutów ekranu byłoby niezgodne z prawem, tak samo jak przytoczenie cytatu. Jest bardzo ważnym, aby bez wahania korzystać z prawa dozwolonego użytku, nie dając się zastraszyć.

"Następnym razem kiedy ustawiasz swoja nagrywarkę aby nagrać program, który chcesz obejrzeć w innym czasie, pomyśl chwilę, dlaczego jesteś chroniony przed procesami sądowymi z branży rozrywkowej. Jest tak dlatego, że 17 stycznia 1984 roku Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych orzekł, że konsumenci mogą nagrać swoje ulubione programy telewizyjne i oglądać je później, bez zgody właściciela praw autorskich. Takie działania nie stanowią naruszenia praw autorskich, ponieważ mieszczą się w ramach dozwolonego użytku czyli w ramach  ograniczeń i wyjątków  od praw wyłączności przyznanych przez prawo autorskie autorom pracy twórczej. - Benetech technology

Jakie powinno byc prawo autorskie

Prawo autorskie zostało ukształtowane w ostatnich dekadach dużo bardziej przez interesy finansowe wielkich korporacji niż przez potrzeby społeczeństwa. Dziś możemy wziąć udział w dyskusji nad tym, jak  zreformować to prawo tak, aby spełniało rolę do której było pierwotnie przeznaczone. Można np. publicznie wypowiedzieć się na temat, jak naprawić prawo autorskie w  Unii Europejskiej i więcej.

"Prawo autorskie ma ważny cel  wspierania kreatywności. Zachęca artystów, pisarzy, itp. do rozwijania nowych i oryginalnych pomysłów, które mogą być następnie doznawane przez innych. Służy jako sposób uznania ich twórczych dokonań. Jednak prawo autorskie nie powinny być nigdy tak restrykcyjne, aby ograniczyć kreatywność i zahamować wzrost. Otwarta wymiana idei i myśli w wielu aspektach powinna być wykorzystywane do tworzenia nowych dzieł przez nowych twórców, którzy mogą wtedy uzyskać prawa autorskie dla swoich utworów”. - Organization for Transformative Works

Zachęcam do zapoznania się z całym materiałem Tygodnia praw autorskich. Tydzień ten jest obchodzony corocznie

Marek Zieliński, 4 lutego 2014

Może Cię też zainteresować

PARTNERZY
mkidn
bn
senat
ndap
msz
dn
psfcu
nyc