„Rok już blisko mija od czasu, kiedy rozpocząłem pracę na terenie niemiec [sic!] jako Polski Oficer Łącznikowy. Nigdy w swoim życiu nie miałem pracy tak ciężkiej, tak odpowiedzialnej, a jednocześnie tak pięknej. Bezpośrednio po przybyciu wojsk amerykańskich na teren Rzeszy powierzono nam los tysięcy naszych obywateli. Zastaliśmy ich w potwornych warunkach – zmizerowanych, wygłodniałych, obdartych, zdemoralizowanych, czasem nawet nie cofnąłbym się przed użyciem słowa „zdziczałych”. Pamiętam, jak w pierwszych tygodniach trzeba było jeździć od wioski do wioski i wyciągać naszych ludzi ze stajen, obór i chlewów (...). Niemieccy pracodawcy potrafili tych ludzi tak poniżyć, upodlić i ubezwłasnowolnić, że nie upominali się oni nawet o zmianę miejsca zamieszkania czy poprawę warunków życia.
Szacuje się, że w czasie II wojny światowej na terenie III Rzeszy znalazło się od 3 do 4,5 mln Polaków. Byli to przede wszystkim robotnicy przymusowi, więźniowie obozów koncentracyjnych oraz jeńcy wojenni. W tej grupie znajdowały się również kobiety i dzieci. Te ostatnie trafiały do Niemiec zarówno wraz z rodzicami kierowanymi do pracy przymusowej, jak i samodzielnie, ponieważ także one były obejmowane systemem przymusowego zatrudnienia. Kilkadziesiąt tysięcy polskich małoletnich okupanci niemieccy wywieźli w celu ich germanizacji.
Z Magdaleną Żelazowską rozmawia dr Iwona Drąg-Korga, kanwą do rozmowy jest książka jej autorstwa pt. „Polki w Ameryce. Historie kobiet, które wyruszyły za ocean i podbiły świat”, s. 376, 2025, Wydawnictwo Luna
Poznajemy wyjątkowe kobiety, każda z nich to oddzielna historia. Na szczególne wyróżnienie zasługuje Ruth Handler – mama lalki Barbie i Barbara Piasecka-Johnson, znawczyni sztuki, która pokochała milionera. Autorka książki próbuje odpowiedzieć na pytanie jakie cechy charakteru mają Polki, że mogą się odnaleźć, przetrwać i odnieść sukces w USA.
Magdalena Żelazowska — pisarka, dziennikarka i podróżniczka. Entuzjastka świata i ludzi, kolekcjonerka wspomnień, ciekawych historii oraz drobnych życiowych przyjemności. Jej artykuły ukazują się w licznych magazynach i portalach internetowych. Jest autorką książek, m.in. Nowy Jork. Opowieści o mieście, Nowy Jork. Miasto marzycieli oraz Americana. To, co najlepsze w USA. Ceniona za wyjątkowy klimat i narracyjną lekkość opowiadanych historii. W 2018 roku zamieszkała w Stanach Zjednoczonych, gdzie pełniła funkcję dyrektorki Zagranicznego Ośrodka Polskiej Organizacji Turystycznej w Nowym Jorku.
Iwona Drag-Korga talks with prof. Anna Jaroszynska-Kirchmann. The talk is based on her latest book titled: “Polish American Voices: A Documentary History, 1608-2020 (Routledge, 2024)”, edited with co-author James Pula. We will discuss how did Poles from various waves of immigration and generations make decisions about leaving or returning? How did they react to the American reality? How did they perceive their own identity? How did they build their immigrant community structures? Answers to these are in a variety of historical sources—such as the press, organizational documents, letters, memoirs, poetry, interviews, and visual materials like photographs, drawings, caricatures, and posters.
Anna D. Jaroszyńska-Kirchmann is a retired Distinguished Professor of History and CSU Professor in the Department of History at Eastern Connecticut State University in Willimantic, Connecticut, USA. Professor Jaroszyńska-Kirchmann was born in Lublin, where she earned her master's degree in history from Maria Curie-Skłodowska University. She has lived and worked in the USA since 1988 and received her doctorate in history from the University of Minnesota. Professor Jaroszyńska-Kirchmann has published many historical books including: “The Exile Mission: Polish Political Diaspora and Polish Americans, 1939–1956”. Ohio University Press, 2004 [with James S. Pula], “Polish American Voices: A Documentary History, 1608–2020” (Routledge, 2024; published in Polish translation as “Polonia Amerykańska o sobie: źródła do historii”, PIW, 2025; as well as numerous articles on the history of the Polish American community. She serves as the editor-in-chief of the scholarly journal titled: “Polish American Studies”. She is active in the Polish American Historical Association, having served, as the organization's president from 2007 to 2009.
- Rzeczy pospolite: kolekcja sztuki jako nośnik tożsamości
- Granty realizowane przez Instytut w 2026 roku
- Szczęśliwego Dnia Niepodległości oraz 250-lecia Stanów Zjednoczonych!
- Kolejny rok inspirującej współpracy z Dwujęzycznym Programem Polsko-Angielskim w P.S. 34
- V (piąta) Historyczna Gra Terenowa „I Know My Greenpoint – Śladami Historii i Sztuki”
